{"id":12624,"date":"2021-12-16T09:43:21","date_gmt":"2021-12-16T09:43:21","guid":{"rendered":"https:\/\/kilkennycastle.ie\/mapai-eastat-urumhan-c-1810\/"},"modified":"2021-12-16T09:49:59","modified_gmt":"2021-12-16T09:49:59","slug":"mapai-eastat-urumhan-c-1810","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/mapai-eastat-urumhan-c-1810\/","title":{"rendered":"Mapa\u00ed East\u00e1t Urumhan, c. 1810"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;3.22&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.14.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.11.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.14.2&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<h1><strong>Mapa\u00ed East\u00e1t Urumhan, <em>c<\/em>. 1810<\/strong><\/h1>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<h2><strong><\/strong><\/h2>\n<h2><strong>Mapa\u00ed East\u00e1it<\/strong><\/h2>\n<p><strong><\/strong><\/p>\n<p>Ins an 16\u00fa aois, tar \u00e9is D\u00edshealbh\u00fa na Mainistreacha, d\u2019\u00e9irigh mapa\u00ed east\u00e1it as athroinnt na tal\u00fan a bh\u00ed anois ar f\u00e1il. Ins an 17\u00fa aois, th\u00e1inig gn\u00edomh\u00fa st\u00e1it mar gheall ar shuirbh\u00e9anna pland\u00e1la ach, \u00f3 na 1690id\u00ed ar aghaidh, ba ghn\u00f3 pr\u00edobh\u00e1ideach \u00e9 cruth\u00fa na mapa\u00ed east\u00e1it. Ins an 18\u00fa aois d\u2019\u00e9irigh na mapa\u00ed east\u00e1it n\u00edos ilchasta, ach tar \u00e9is don Suirbh\u00e9ireacht Ordan\u00e1is map\u00e1il \u00c9ireann a thos\u00fa ins na 1830id\u00ed n\u00ed raibh an t-\u00e9ileamh c\u00e9anna ar na mapa\u00ed orn\u00e1ideacha seo.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ba \u00e9 Uait\u00e9ar de Buitl\u00e9ir, Iarla Urumhan a thionscnaigh na mapa\u00ed at\u00e1 ar taispe\u00e1int anseo <em>c<\/em>. 1810. Feidhm praitici\u00fail ba mh\u00f3 a bh\u00ed leo. Bh\u00ed s\u00e9 riachtanach ag an Oifig East\u00e1it taifid f\u00edse a bheith acu mar l\u00e9iri\u00fa ar r\u00e9imse cruinn tailte Urumhan in \u00e1iteanna \u00e9ags\u00fala in \u00c9irinn. Bagh\u00e1 na teorainneacha fisici\u00fala a leagan amach go soil\u00e9ir \u2013 ba ch\u00fanamh \u00e9 seo maidir le talamh a dh\u00edol, ceartanna uachta a shocr\u00fa agus consp\u00f3id\u00ed \u00fain\u00e9ireachta a r\u00e9iteach.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>D\u00edreach mar a thug forbairt east\u00e1t Urumhan san dara leath den 18\u00fa aois obair do dhl\u00edod\u00f3ir\u00ed, ailtir\u00ed, p\u00e9int\u00e9ir\u00ed, garra\u00edod\u00f3ir\u00ed t\u00edrdhreacha, saineolaithe talmha\u00edochta agus gn\u00edomhair\u00ed, thug coimisi\u00fan\u00fa na mapa\u00ed obair do shuirbh\u00e9ir\u00ed agus cartagrafaithe.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Dhein na suirbh\u00e9ir\u00ed an obair phraitici\u00fail. Ins an 18\u00fa aois agus an 19\u00fa aois, ba mhionfheirmeoir\u00ed an chuid ba mh\u00f3 de mhuintir na h\u00c9ireann, agus iad ina gc\u00f3na\u00ed mar thion\u00f3ntaithe ar east\u00e1it mh\u00f3ra; bh\u00ed an chuid ba mh\u00f3 de na heast\u00e1it seo i seilbh tiarna\u00ed tal\u00fan Sasanacha n\u00f3 Angla-\u00c9ireannacha. T\u00e1 na mapa\u00ed at\u00e1 ar taispe\u00e1int an-sofaistici\u00fail \u2013 \u00fas\u00e1ideanna siad uimhreacha tagartha agus taispe\u00e1nann siad roinnt na tal\u00fan ar leibh\u00e9al na bp\u00e1irceanna. Go hiond\u00fail, bh\u00ed na suirbh\u00e9ir\u00ed \u00e1balta 20 acra (8.1 heicte\u00e1r) in aghaidh an la\u00e9 a thaifeadadh; fuaireadar \u00edoca\u00edocht 6<em>d<\/em>. As gach acra. \u00das\u00e1ideadh slabhra tomhais chun faid a thaifeadadh, agus is d\u00f3ich\u00ed gur baineadh feidhm as cine\u00e1l simpl\u00ed teodail\u00edte chun uilinn a bheart\u00fa.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Faoin 19\u00fa aois, bh\u00ed r\u00f3l ag mapa\u00ed east\u00e1it mar \u00f3rn\u00e1id\u00ed a fh\u00e9adfa\u00ed a chur ar taispe\u00e1int sa pharl\u00fas. Ar na mapa\u00ed at\u00e1 ar taispe\u00e1int anseo t\u00e1 cart\u00fais an-ilchasta a dhearaigh na cartagrafaithe chun an t-ainm Urumhanach a l\u00e9iri\u00fa. T\u00e1 maisi\u00fach\u00e1in freisin ar na comhartha\u00ed a thaispe\u00e1nann na moil agus dearadh Gr\u00e9agach ar chuid acu. T\u00e1 athr\u00fa d\u00e9anta freisin ar shuaitheantas na nUrumhanach chun comhartha\u00ed a bhaineann le hOrd Naomh P\u00e1draig a l\u00e9iri\u00fa, rud a bhain le Uait\u00e9ar de Buitl\u00e9ir ach go h\u00e1irithe.<\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mapa\u00ed East\u00e1t Urumhan, c. 1810 Mapa\u00ed East\u00e1it Ins an 16\u00fa aois, tar \u00e9is D\u00edshealbh\u00fa na Mainistreacha, d\u2019\u00e9irigh mapa\u00ed east\u00e1it as athroinnt na tal\u00fan a bh\u00ed anois ar f\u00e1il. Ins an [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"class_list":["post-12624","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12624"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/12624\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.kilkennycastle.ie\/ga\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}